De muziek in de Europese campagnes in Italië

Het klinkt wat paradoxaal, dat de meest pro-Europese partij in Italië bij zijn campagne voor de Europese verkiezingen vooral het lied ‘Viva l’Italia heeft gebruikt. Sowieso hebben  Italiaanse partijen opmerkelijke keuzes gemaakt voor de muzikale omlijsting van hun campagnes voor de Europese verkiezingen – morgen en zondag mogen de Italianen stemmen. Terwijl er toch ook liedjes beschikbaar waren die over Europa gingen – er zit zelfs een songfestivalwinnaar bij, Totò Cutugno.

Ik vind het altijd leuk om te kijken welke muziek wordt gebruikt in de politiek. Soms is er een direct koppeling met waar de partij voor staat, vaker is die link wat vager. Af en toe denk je: hoe kom je erop. En bij voorbaat excuses dat ik geen filmpjes zonder korte reclame vooraf heb kunnen vinden.

De hemel is altijd blauwer

Laten we met de gedoodverfde winnaar beginnen: Fratelli d’Italia, van premier Giorgia Meloni. Italië gaat zaterdag en zondag stemmen, en volgens de peilingen is het niet de vraag óf, maar hoeveel ze wint. Op de afsluitende verkiezingsbijeenkomst kwam de muzikale omlijsting van Rino Gaetano. Deze zanger is in 1981 overleden, toen Meloni vier jaar was. Sommige van zijn teksten zijn nog steeds populair – zoals veel muziek uit de jaren zeventig en tachtig, dat blijkt ook bij andere partijen.

Toen de spreekstalmeester aankondigde dat de kandidaten zouden laten horen hoe ze Europa wilden veranderen, werd eerst de klassieker ‘Ma il cielo è sempre più blu’ gespeeld. Eigenlijk een liedje om de moed erin te houden – het is ook veel van de balkons gezongen in de corona lockdown dagen. Voor alle mensen in Italië, met al hun verschillende problemen, in voorspoed en bij tegenslagen, geldt: ,,De hemel is altijd blauwer’’. Dat verbindt iedereen.

Ook als afsluiting was er een lied van Gaetano: A mano a mano. Je kunt sommige regels in dit lied lezen als een oproep om op Giorgia te stemmen.

Ma dammi la mano e torna vicino
Può nascere un fiore nel nostro giardino
Che neanche l’inverno potrà mai gelare

(Geef me een hand en kom dichterbij
er kan een bloem bloeien in onze tuin
die zelfs de winter nooit kan bevriezen)


Leve Italië

De voorspelde nummer twee bij de Europese verkiezingen is de Democratische Partij. Centrum-links. Zij hebben een lied van 45 jaar geleden van stal gehaald, een klassieker: Viva l’Italia, van Francesco De Gregori. Dit lied wordt vaak gespeeld als een oproep om, bij alle ellende soms in Italië, te blijven geloven dat het anders kan. Hij zingt: Leve het Italië dat bestolen is en in het hart geraakt, dat is verraden, maar dat zich blijft verzetten.

Misschien zat er een vergelijkbare anti-Meloni gedacht in het besluit van Beppe Sala, de linkse burgemeester van Milaan om ‘Riders on the Storm’ van The Doors te spelen op een campagnekomst om linkse euro-kandidaten te steunen.  Jim Morrison waarschuwt

There’s a killer on the road
His brain is squirmin’ like a toad
Take a long holiday
Let your children play
If you give this man a ride
Sweet family will die

Lega en Tajani

En zit er toch een impliciete kritiek in de pro-Oekraïne opstelling van bondgenoot Meloni, dat de Lega op een campagnebijeenkomst John Lennon en Yoko One nog een keer laat zingen: Give peace a chance? Of in een lied van de linkse zanger Francesco De Gregori (dezelfde van Viva l’Italia) dat Il generale heet en dat ook een kritiek op de oorlog is? Het was vast ook bedoeld om te onderstrepen dat er een generaal onder de Lega-kandidaten zit, de omstreden Roberto Vannacci, die veel publiciteit kreeg voor een boek waarin hij zijn gal spuugt over homoseksuelen en migranten.

Wel opvallend dat vrijwel alle partijen teruggrijpen op muziek van decennia terug. Dat geldt ook voor Forza Italia. Op hun campagnebijeenkomst kwamen de Ricchi e Poveri nog een keer hun hit uit 1981 zingen: Sarà perchè ti amo (Dat is vast omdat ik van je hou). Dit is ook al zo’n evergreen. Ze stonden er in 2020 nog als een van de speciale gasten mee op het songfestival van San Remo.

Helemaal bont maakte Alessandro Zan het, een LGTB+ activist van de Democratische Partij. Die ging terug naar 1980 en de zomerhit van Raffaella Carrà: Pedro pedro. Enige politieke lading in de tekst, hoe indirect ook, heb ik hier niet in kunnen ont-dek-ken.

Pro-Europese liedjes

En het is niet dat er niets te vinden is over Europa in het Groot Italiaans Liedboek. Zelfs recenter dan al die andere liedjes. Goed, het liedje Europa Europa van Luca Sardella, met een opgewekt kinderkoor, is misschien minder geschikt. Maar dan Totò Cutugno. Hij won in 1990  het Songfestival met de (toenmalige) hit Insieme: 1992 (Samen: 1992). Europa maakt ons vrij en geeft ons vleugels, zong Cutugno.

Con te, così lontano e diverso
Con te, amico che credevo perso
Io e te, sotto lo stesso sogno
Insieme, unite, unite, Europe

(Met jou, zo ver weg en ander
Met jou, een vriend die ik verloren waande
Jij en ik, met dezelfde droom
Samen, verenig, verenig Europa)

Of neem Cristina d’Avena. Europa brengt vernieuwing, nieuwe mogelijkheden, solidariteit, zong zij in 1991 in l‘Europa siamo noi, het openingsnummer van haar gelijknamige album.

Europa unita, un sogno che diventa realtà
Europa unita, la voce della fraternità
Che tutte le frontiere abbatterà
Portando un po’ di solidarietà
Nella nostra vita, Europa unita

(Verenigd Europa, een droom die werkelijkheid wordt
Verenigd Europa, de stem van de broederschap
die alle grenzen zal slechten
en een beetje solidariteit zal brengen
in ons leven, verenigd Europa?

Enthousiasme van de jaren negentig.

Toch veelzeggend dat, hoewel de EU-landen veel verder naar elkaar toe zijn gegroeid, geen van de Italiaanse partijen politiek brood zag in het enthousiasme voor Europa van begin jaren negentig.

1 gedachte over “De muziek in de Europese campagnes in Italië”

  1. Francesco Francissen

    Ciao Marc

    Bel ’trattino’ e grazie x le canzoni!
    Nec conoscevo molte, ma non tutte!

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *