Er is weer water bij de Thermen van Caracalla

Wat zijn thermen nou zonder water, moet iemand in Rome hebben gedacht die betrokken is bij de resten uit de antieke oudheid. Daarom is er bij de imponerende thermen van Caracalla een grote waterpartij aangelegd die dit voorjaar is opengegaan. Het is een soort vijver, met fonteintjes die af en toe aangaan, waarin de imposante ruInes prachtig moeten worden weerspiegeld. Lo specchio, zo is die waterpartij daarom ook gedoopt. De spiegel.

De thermen van Caracalla vormen, nog steeds, een kolossaal complex. Toen ze in het begin van de derde eeuw werden aangelegd, waren het de grootste van Rome. Ruim driehonderd meter lang, ongeveer even breed. Ze werden ook wel de Thermae antoninianae genoemd, naar de man die ze had laten aanleggen: keizer Marcus Aurelius Antoninus. Die had de bijnaam Caracalla gekregen omdat hij op zijn krijgstochten (onder andere in Engeland) altijd een lange Keltische mantel droeg, een caracallus. Nog een detail in dat verband: bij de aanleg van deze baden zijn volgens historici dertienduizend Schotse krijgsgevangenen ingezet.

Als je nu ronddwaalt tussen de dertig meter hoge muren, krijg je nog steeds een idee van hoe imposant deze thermen moeten zijn geweest. Vrijwel alle versiering is weg, belangrijke standbeelden en de nissen waar ze stonden zijn bijna allemaal leeg. De twee fraaie badkuipen van Egyptisch graniet die nu piazza Farnese opsieren, komen waarschijnlijk ook uit deze thermen. Maar tussen de oude muren van Caracalla stuit je nog wel op fragmenten van mozaïeken, halve zuilen, en resten van de antieke vloeren.

Reconstructies

Reconstructies helpen om je een beeld te vormen van hoe het vroeger moet zijn geweest. Op bordjes in de termen zelf zijn deze plattegrond te zien en een doorsnede van het gebouw zoals het er moet hebben uitgezien.

Op deze internetsite vond ik een vergelijking van vroeger en nu – nou ja, 2016. Maar aan die ruïnes is de afgelopen acht jaar weinig veranderd. .

En op sociale media in Italië gaat dit, met kunstmatige intelligentie uit de losse pols ingevuld, beeld rond over de mogelijke aanblik binnenin het badhuis 1800 jaar geleden.

Waterpartij

Na een rondgang door de palestra (sportzaal) en door wat eens het frigidarium, trepidarium en calidarium was (van koud via lauw naar bijna sauna-achtig warm) kom je buiten terecht bij lo specchio. Het is een rechthoekige waterpartij waarin je de ruines van de thermen goed moet kunnen zien als er geen wind staat – die was er wel een beetje toen ik er was. In die bijna vierkante vijver zijn een vernevelaar gemaakt en een aantal bescheiden fonteintjes, die zo om het half uur een minuutje aan gaan. Maar zoals voor alle fonteinen in Rome geldt: het is ten strengste verboden hierin een bad te nemen.

Overigens bleven deze thermen van Caracalla niet lang de grootste in het oude Rome. Tachtig jaar later liet keizer Diocletianus een nog groter complex bouwen. Dat lag toen aan de noordoostkant van de stad, nu in het drukke centrum vlak bij station Termini. Het grootste gedeelte hiervan heeft plaats gemaakt voor wegen en andere gebouwen.   

De thermen van Caracalla zijn wel de best bewaard gebleven thermen van alle thermen in Rome – en dat waren er veel. Op een lijst van thermen in het oude Rome telde ik er al dertien. En op diezelfde lijst is ook te zien hoe de Romeinen hun badcultuur hebben verspreid over de rest van hun grote rijk. In Nederland is daar in Heerlen nog iets van te zien – en om dat stukje geschiedenis te onderstrepen heeft het Thermenmuseum daar zijn naam onlangs veranderd in het Romeins museum – al is daar op internet nog wat verwarring over.

Domus met fresco’s

Sinds tweejaar is het bij een bezoek aan de Thermen van Caracalla ook mogelijk een restaureerde domus uit de Romeinse tijd te bezoeken. Het huis werd bij de bouw van de thermen grotendeels afgebroken, maar delen ervan bleven bewaard onder het puin en de aarde. De gerestaureerde fresco’s op de muur en het plafond zijn de korte wandeling naar dit hoekje van het thermenterrein volledig waard.

Praktische informatie

De thermen zijn geopend van dinsdag t/m zondag, van 9 tot 18 uur. In de wintermaanden kunnen andere openingstijden gelden.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *