Een uitgesproken somber beeld van Italië

De journalist en schrijver Massimo Gramellini heeft iedere dag een cursiefje in een hoekje linksonder op de voorpagina van de Corriere della Sera. Il caffè, zo heet dat. Zo’n 250 woorden, een gedachte bij het kopje espresso ’s ochtends. Vorige week schreef hij dat hij had gebladerd door een boek over een land in de 21ste eeuw waarbij de auteur wel erg aan het fantaseren was geslagen. Want, lees maar:

Een op de tien mensen leeft onder de armoedegrens, de middenklasse wordt iedere dag kleiner, een werknemer die alleen kan rekenen op zijn eigen loon slaagt er niet in de eindjes aan elkaar te knopen, en een op de drie mensen met een diploma moet zich tevreden stellen met een baan waarvoor geen diploma vereist is.

In dertig jaar is het aantal jongeren met vijf miljoen gedaald en het best opgeleide deel van hen is verdeeld tussen wie naar het buitenland is gegaan en wie niet kan wachten om dat te doen. […] En twee op de drie dertigers leven nog thuis bij hun ouders.

Toen ik dat boek dichtsloeg, was ik wat geïrriteerd, schreef Gramellini. Dat is wel erg veel fantasie. Maar ,,ik heb het vreselijke vermoeden dat het over ons gaat’’.

Een balans van hoe het land ervoor staat

De cijfers die Gramellini noemt, de ontwikkelingen die hij beschrijft, staan in het jaarlijkse rapport waarin het Istat, het statistisch bureau van Italië, de balans opmaakt van hoe het land ervoor staat. En dat is, ondanks het mooie weer en het lekkere eten, niet goed. Er is de afgelopen maanden wel lichte groei zichtbaar, zelfs iets meer dan in Duitsland of Frankrijk, maar dat maakt absoluut niet goed wat er de afgelopen jaren, decennia, allemaal mis is gegaan – of niet is gebeurd.

Het rapport biedt een uitgesproken somber beeld van Italië. Een paar elementen.

  • De afgelopen vijftien jaar is Italië aanzienlijk minder snel gegroeid dan Duitsland, Frankrijk of Spanje. Het verschil met Spanje is tien procentpunt, met Duitsland zelfs zeventien procentpunt.
  • De koopkracht is tussen 2013 en 2023 met 4,5 procent gedaald. In Frankrijk is die in dezelfde periode gestegen met 1,1 procent, in Duitsland met 5,7 procent.
  • De armoede neemt toe. Nu leeft 9,8 procent onder de armoedegrens. Dat is drie procentpunt meer dan in 2014. Artikel 36 van de Italiaanse grondwet stelt dat iedereen die werkt, een ,,vrij en waardig bestaan’’ moet hebben. Dat is niet het geval. Van de arbeiders leeft ruim 14 procent onder de armoedegrens – wat pleidooien voor invoering van een minimumloon versterkt.
  • Jongeren hebben het moeilijk. Van de kinderen onder de zestien leeft 13,5 procent in wat Istat noemt deprivazione materiale e sociale – vrij vertaald als een situatie van financiële en sociale achterstand.

Alle problemen zijn groter in het zuiden

In het zuiden van Italië, zeg maar Napels en zuidelijker, zijn alle problemen een paar graden groter. Voor vrouwen en jongeren is het daar helemaal moeilijk om fatsoenlijk betaald werk te vinden. Meer mensen leven er in armoede.

En dan is er ook wat het Istat educatieve armoede noemt: slechte onderwijsvoorzieningen. Het Istat constateert dat de regio’s Sicilië, Puglia en Campania hiermee het meest te kampen hebben. Al jaren wordt erop gewezen dat een baby die in het zuiden wordt geboren, lang niet dezelfde kansen heeft als een baby in het veel beter voorziene noorden.

Het Istat maakte deze kaart van Italië: hoe donkerroder de kleur, hoe groter de economische problemen, hoe donkergroener, hoe beter het gaat. De kaart is hier gedetailleerder te bekijken.

Een gigantische staatsschuld

En over dit alles hangt een enorme staatsschuld, van 2.900 miljard euro. Dat moet je natuurlijk afzetten tegen wat Italië produceert, maar ook dan kom je op alarmerende cijfers. De staatsschuld bedraagt 137 procent van het bruto binnenlands product. Veel meer dan Duitsland (63 procent), Spanje (107 procent) of Frankrijk (110 procent). Dat biedt het land minder ruimte om te investeren in bijvoorbeeld beter onderwijs, betere beloning of betere voorzieningen.

Dat sombere beeld, ook al is het zeker voor bezoekers uit het buitenland niet meteen zichtbaar, is zeker geen fantasie.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *