In Italië wordt gepleit voor een nieuw wapen in de strijd tegen geweld jegens vrouwen: zorg dat iedere vrouw zelfstandig toegang heeft tot een bankrekening. Nu nog kan één op de vijf volwassen vrouwen niet bij een bankrekening waar geld op staat dat (ook) van haar is.
Vandaag is het de Internationale dag van het geweld jegens vrouwen, ingesteld door de Verenigde Naties. Aan de vooravond daarvan is in Italië op verschillende manieren aandacht gevraagd voor het feit dat geweld tegen vrouwen veel te maken heeft met de achtergestelde positie die vrouwen op veel punten nog hebben.
In Milaan werd een bijeenkomst gehouden waarop onder andere die bankrekening centraal stond. Beschikking over eigen geld moet voorkomen dat vrouwen zich om economische redenen niet verzetten tegen mishandeling. En in Rome namen zo’n 150.000 vrouwen deel aan een demonstratie waarin op verschillende manieren aandacht werd gevraagd voor geweld tegen vrouwen. Met een minuut stilte, voor de slachtoffers. Met rinkelende sleutelbossen, want de dader weet altijd wel het huis binnen te komen – vaak als partner of familielid. En met dansmuziek, om te onderstrepen dat vrouwen in veiligheid willen kunnen dansen.
Patriarchaat
Er was één woord dat dit jaar op ieders lippen ligt. Dat is ‘patriarchaat’. Kan je daar nog van spreken, in Italië? Minister van onderwijs Giuseppe Valditara vindt van niet. Hij zond eerder deze maand deze boodschap naar een manifestatie tegen geweld jegens vrouwen:
De ideologische visie wil de kwestie oplossen door te vechten tegen het patriarchaat. Maar als juridisch fenomeen is dat beëindigd met de hervorming van het familierecht in 1975, die het gezin gebaseerd op hiërarchie heeft vervangen door het gezin gebaseerd op gelijkheid.
Dat was te veel nuance. Ook audiovisuele media laat zelden de feitelijke quote horen, en in de samenvatting op (sociale) media en bij betogers werd dat ‘Het patriarchaat bestaat niet’. Dat de minister ook nog gezegd dat er in de samenleving ,,restanten van maschilismo, van machisme, bestaan die bestreden moeten worden’’. Ook al is Giorgia Meloni de eerste vrouwelijke premier die Italië ooit heeft gehad, haar radicaal-rechtse kabinet wordt verweten een traditioneel beeld van de vrouw uit te dragen. Of, zoals de vader van een vermoorde jonge vrouw zei: als het voor de wet niet meer bestaat, betekent het niet dat het er niet meer is.
Bandiera
Behalve de strijdkreet ‘patriarchaat’ is de laatste tijd vaak een soort strijdlied te horen. Dat is het lied ‘Bandiera’ (vlag), van zangeres Giulia Mei. ‘Ik wil vrij zijn’, is de centrale zin. Vrij om mijn eigen dood te kiezen en niet door een misdadiger vermoord te worden. Vrij om te gaan dansen, geen sluier te dragen, me niet op te maken. Ze zingt: ‘Met mijn kut verdien ik geld of maak ik nieuw leven, mijn handen zijn gereedschappen of heel fragiele tulpen’.
Immigratie
Geweld tegen vrouwen is een hardnekkig probleem in Italië – ik schreef er ook vorig jaar rond deze tijd over. Volgens cijfers van de politie is het aantal ingrepen wegens geweld jegens vrouwen over heel 2023 toegenomen vergeleken met 2022, en is er ook dit jaar weer een kleine stijging te zien. Het aantal moorden op vrouwen lijkt dit jaar wel licht te dalen: honderd tot 22 november, tegenover 112 in dezelfde periode vorig jaar.
Voor geweld tegen vrouwen is geen enkel excuus, #NessunaScusa, is de hashtag waarmee hierover in Italië wordt gediscussieerd op sociale media. Wat de discussie vertroebelt, is dat sommige politici, vooral van de Lega, een direct verband leggen tussen geweld jegens vrouwen en stijging van het aantal migranten. Premier Meloni schreef vanmorgen in algemene termen op sociale media dat er nog ,,veel, te veel gevallen van geweld en femicide” zijn.
Maar haar bondgenoot Matteo Salvini haalde er meteen weer migratie bij en beweerde dat een van de problemen achter geweld jegens vrouwen de ,,ongecontroleerde immigratie, vaak uit landen die de Westerse waarden en principes niet delen” is. En dat terwijl de dader heel vaak een bekende is, iemand uit de directe omgeving.