Een tentoonstelling met ruim twintig meesterwerken van Caravaggio, die wil je als het even kan niet missen. Tenminste, zo denken duizenden mensen die in Rome zijn, permanent of op bezoek. Want een tentoonstelling in palazzo Barberini, nog een paar weken te zien, trekt overvolle zalen. De belangstelling is zo groot dat het museum er zelfs zijn traditionele sluitingsdag, iedere maandag, voor heeft opgegeven.
Je ziet hier werken die normaal in andere Italiaanse musea te zien zijn, een paar schilderijen uit privé-collecties, en een leningen van buitenlandse musea. Al hebben ook veel musea bedankt voor de uitnodiging en hun Caravaggio zelf gehouden.
Ecce Homo
Een van de werken die de meeste aandacht krijgen, is een schilderij dat in 2021, toen het werd aangeboden op een veiling in Madrid, is toegeschreven aan Caravaggio. De deskundigen zijn er nog niet over eens; misschien is dat de reden dat er iemand bij staat om te voorkomen dat er foto’s van worden gemaakt – al zitten die wel weer in een digitale persmap.
Het werk is nu in bezit van een privé-verzamelaar in Spanje, die eerder toestemming had gegeven het tentoon te stellen in het Prado-museum in Madrid. Overigens is deze Ecce Homo niet te verwarren met een ander schilderij van Caravaggio met dezelfde titel, dat te bewonderen is in Genua, in de Musei di Strada Nuova.
Twee portretten van Maffeo Barberini
Er is nog een ander schilderij dat voor het eerst in het openbaar is te zien in Italië. Dat is het portret van Maffeo Barberini, die in 1623 werd gekozen tot paus Urbanus VIII. Het hangt naast een portret van dezelfde man dat wordt toegeschreven aan Caravaggio. Als leek zie je verschillen, maar kunstexperts zijn er nog niet over uitgepraat.
Ook achter een ander schilderij hier staat een vraagteken – al blijft dat klein op deze tentoonstelling. Dat is Narcissus. Van Caravaggio? Of toch van de barokschilder Giovanni Antonio Galli, bijgenaamd lo Spadarino?
Stillevens
Het verhaal van Michelangelo Merisi, die in 1571 werd geboren in het Noord-Italiaanse dorpje Caravaggio, is inmiddels uit en te na beschreven. Zijn opleiding als elfjarige in Milaan. Zijn eerste stappen in Rome, toen hij zich aanvankelijk moest bekwamen in stillevens in een atelier van een leermeester – en daar dingen heeft geleerd die je later vaak ziet terugkomen.
Twee machtige mannen in Rome die hem hun patronaat boden: kardinaal Francesco Mario del Monte en de bankier Ottavio Costa. De uit de hand gelopen ruzie en moord in 1606, waardoor hij uit Rome moest vluchten. Zijn omzwervingen naar Napels en Malta, zijn verlangen om naar Rome terug te keren.
De schilderijen op deze expositie vertellen een deel van het verhaal: vrolijkheid en scherts in de eerste jaren Rome, steeds meer religieuze thema’s, een steeds somberder toonzetting.
Gallerie Nazionali di Arte Antica, Roma -Bibliotheca Hertziana
Caravaggio – De bekering van Saulus Odescalchi – Foto Scala, Firenze
Courtisane
Caravaggio zette regelmatig zichzelf op het doek. Ook maakte hij veel gebruik van modellen uit wat werd genoemd de lagere sociale klasse. Zo heeft een bekende courtisane, Fillide Melandroni, waarschijnlijk model gestaan voor bijbelse figuren als Judith (die Holofernes onthoofdt), Maria Magdalena (die met haar zuster Martha praat) en de heilige Catherina van Alessandrië (met het rad en het zwaard als symbolen van haar martelaarschap).
Detroit Institute of Arts
Kakofonie
Het is zeker geen perfecte tentoonstelling. Belangrijke werken ontbreken. De zalen zijn zo vol dat het vaak dringen is om goed een schilderij te kunnen bekijken, en met zo veel mensen is het een kakofonie waarbij om de paar minuten wordt gevraagd of het wat zachter kan. Misschien is dat langzamerhand een gewoonte aan het worden bij populaire tentoonstellingen, maar de manier waarop bijvoorbeeld Galleria Borghese, misschien wel het mooiste museum in Rome, zijn bezoekers reguliert, kan een voorbeeld worden. En ondanks de lichte chaos blijft er veel te genieten in Palazzo Barberini.
Praktische informatie
De tentoonstelling is nog te zien tot en met 6 juli. Informatie over openingstijden (donderdag-zondag tot middernacht) en tickets is hier te vinden. De kaartjes zijn op naam, en het is niet eenvoudig nog een beschikbaar tijdsslot te vinden. De maandagochtend is gereserveerd voor groepen.