Giorgia Meloni is voor veel mensen een enigma. Was er niet met meerderheid van stemmen besloten dat de premier van Italië een meer of minder verkapte fascist was? Of in ieder geval een reactionaire conservatief? Of anders wel een radicale nationalist die niet in de gaten had dat de wereld groter is dan een van de mooiste landen op aarde?
Dat was ook wel handig. Dan hoefde je niet te duiken in de krochten van Italiaanse politiek en samenleving. Dat zou wel erg ingewikkeld worden, voor een land dat meer dan tien jaar was geregeerd door een premier op wie niemand had gestemd, Dick Schoofs in vijf variaties.
Dan hoef je je ook niet af te vragen wat nu eigenlijk de praktijk is van het vermeende fascisme van Meloni. Oorlogshitserij? Geen sprake van. Dat kleine beetje meer ruimte voor de politie? Tja. Vrijheid van meningsuiting onder druk dan? Komen weer van die lastige nuances. Meloni houdt niet van persconferenties. Niet erg transparant, maar ze mijdt het parlement niet. Meloni en haar politieke vrienden zetten de staatsomroep Rai grotendeels naar hun hand. Zeker – maar in dat opzicht houdt ze een ook onder links geëerde traditie in stand. Je mag niets meer zeggen? Eh….veeg eens een tijdje door de krant La Repubblica op je tablet, kijk naar RaiTre of de praatprogramma’s op de tv-zender La7, en je begrijpt niet dat Giorgia nog steeds bovenaan staat in de peilingen.
Zo erg is het dus allemaal niet – en ik heb ook niemand horen oproepen tot een boycot van Italië als vakantieland, zoals in de jaren zestig en zeventig gebeurde toen in Spanje en Griekenland een dictator en kolonels aan de macht waren.
Verder inkleuren
Ik wil hier niet verder duiken in die nuances, maar ik heb geprobeerd de figuur Meloni wat verder in te kleuren door te kijken naar haar vormende jonge jaren. Dat heeft geresulteerd in een lang artikel voor het Financieele Dagblad waar ik een paar punten uit wil lichten.
Dossierkennis. Meloni was op school al een studiebol en is dat gebleven. Toen ze in de jarige negentig verhitte studentendebatten leidde, toen ze in 2006 de jongste vice-voorzitter ooit van de Kamer van Afgevaardigden werd, nu ze als premier het land regeert en onderhandelingen voert met buitenlandse leiders.
Een familievrouw. Ik laat de interpretatie aan psychologen, maar het is opvallend dat een politica die opgroeide zonder vader, niet getrouwd was toen ze een kind kreeg, en nu haar dochter alleen opvoedt, zo hecht aan het traditionele gezin.
Self made. Meloni is opgegroeid in een warme (moeder en grootouders) maar sobere omgeving. Een citaat uit haar regeringsverklaring: ‘Ik ben een underdog. […] Ik ben echt niet tot hier gekomen op de vleugels van familie en invloedrijke vrienden.’
Talenkennis. Meloni koos in haar jeugd voor een vervolgopleiding voor werk in de dienstensector waar nadrukkelijk ook aandacht voor buitenlandse talen was. Ze kan zich als een van de weinige Italiaanse politici goed redden in het Engels en het Spaans.
Geldingsdrang. In haar autobiografie schrijft ze openhartig dat het gebrek aan liefde van haar vader haar heeft getekend. ‘Ik ben opgegroeid met het idee dat ik niets verdien.’
Afkeer van de ‘heersende mening’. Meloni is opgegroeid in Garbatella, een linkse volkswijk in Rome. Zij werd lid van de jeugdbeweging van de (toen nog) neo-fascisten. Ze was toen 15 jaar, vlak daarvoor was mafiarechter Paolo Borsellino vermoord, en temidden van de uitbarstende corruptieschandalen waren de neo-fascisten waren de enige partij met schone handen. Zij was altijd een politieke underdog, iemand die tegen de stroom in moest roeien en van zich af moest bijten om gehoord te worden.
Wrevel met Silvio Berlusconi. Meloni besloot in 2012 een eigen partij op te richten na aanhoudende onmin met de lang oppermachtige mediamagnaat. Die had van zijn kant ook weinig op met zijn kleine bondgenoot. Toen ze in 2022 op het punt stond premier te worden, had een fotograaf een soort ‘functie-elders’ moment: hij wist tijdens een debat in de Senaat een papiertje te fotograferen waarop Berlusconi had opgesomd wat hij van haar gedrag vond. 1 Verwaand. 2 overheersend. 3 Arrogant. 4 Beledigend. Het laatste (5 Belachelijk) was doorgestreept.
Het zijn maar een paar punten uit de jonge jaren van een vrouw die zich als premier heeft laten kennen als een overwegend pragmatisch leider. Er is veel kritiek op Meloni te bedenken die hout snijdt. Maar het snel plakken van labels helpt niet om haar beter te begrijpen.
De foto boven dit blog, overigens, is de openingsfoto op het deel van de regeringswebsite dat is gewijd aan de premier.