Het Italiaanse lied met de meeste covers

Vraagje voor een pubquiz. Wat hebben de volgende zinnen met elkaar gemeen (behalve dat ze over de liefde gaan, natuurlijk, en dezelfde zelfstandige bijzin hebben):
1. Je had niet moeten zeggen dat je van me houdt
2. Wil je eeuwig van me houden omdat ik het vraag

Te moeilijk? Dan nog twee aanwijzingen. De eerste is dat het iets te maken heeft met Italië. De tweede is dat wat ze met elkaar gemeen hebben, ook delen met de volgende zinnen:
1. Je t’ai tout donné sans jamais te demander
(ik heb je alles gegeven zonder je iets te vragen)
2. Alle meine Träume waren Träume nur von dir
(al mijn dromen waren dromen alleen van jou)
3. Yo que ni un momento puedo estar lejos de ti
(ik die geen moment ver weg van je kan zijn)
4. Moi qui ne peux vivre plus d’une heure loin de toi
(ik die niet langer dan een uur buiten je kan)

Eerlijk antwoord: ik had het zelf ook niet geweten. Ook niet na de laatste aanwijzing, dat het hier gaat om de Italiaanse canzone waarvan de meeste covers zijn gemaakt. Ja, meer dan van Nel blu, dipinto di blu van Domenico Mudogno (bekender als ‘Volare’). Meer dan van Quando, quando, quando of van Arrivederci Roma. Een wereldrecord.

Voor rita

Ik ontdekte dit na een interview in de Corriere della Sera met tekstschrijver en zanger Pino Donaggio, geboren in 1941. Hij vertelde daarin dat hij zeker tachtig miljoen platen heeft verkocht, als zanger en tekstschrijver. Zijn grote doorbraak kwam met een liedje dat hij schreef toen hij begin twintig was. Voor Rita, de jonge vrouw op wie hij toen verliefd was. En met wie hij nu inmiddels zestig jaar is getrouwd. Hij zong het in 1965 op het beroemde songfestival van San Remo.

Donaggio won toen niet, hij kwam niet verder dan de vijfde plaats. Maar mensen op straat begonnen het refrein te zingen (waar ook de beginvragen naar verwijzen).

Io che non vivo / più di un’ora senza te
(ik die geen uur zonder je kan leven)
come posso vivere / una vita senza te
(hoe kan ik een leven zonder je leven)

Uit de eerste zin van het refrein kwam de titel van het lied: Io che non vivo (senza te). (Voor wie ongeduldig aan het worden is: aan het einde van dit blog verwijs ik naar een playlist die ik heb gemaakt op Spotify. Maar lees eerst nog even door.)

Het werd een enorme hit. Maar niet alleen in Italië. In de zaal in San Remo had de zangeres Dusty Springfield gezeten. Ze had geen woord begrepen van de tekst, zo wil het verhaal. Maar de melodie vond ze prachtig, en ze vroeg Amerikaanse tekstschrijvers hiermee aan de gang te gaan. Dat leverde het volgende refrein op:

You don’t have to say you love me
Just be close at hand
You don’t have to stay forever
I will understand

Ook Dusty Springfield had hier enorm succes mee. Ze bracht het lied uit in maart 1966. Er waren al eerder covers verschenen in het Spaans, Portugees en Hebreeuws, maar door Springfield werd het lied echt beroemd. Overal in de wereld kwamen er covers uit. Nog datzelfde jaar namen nog eens twaalf Engelstalige zangers het nummer op. En viereneenhalf jaar later scoorde Elvis Presley, met veel vibrato, er ook een grote hit mee.

Tientallen covers in Italië

Volgens de site secondhandsongs is Io che non vivo het meest gecoverde Italiaanse lied. In Italië zelf hebben zeker zestig zangers en groepen hun eigen versie uitgebracht, vrij recent nog Gianna Nannini (2014) en Il Volo (2015).

Siamo qui, noi soli / come ogni sera,
ma tu sei più triste / E io lo so perchè!
So che tu vuoi dirmi / Che non sei felice
che io sto cambiando / E tu mi vuoi lasciar

Io che non vivo più di un’ora senza te
Come posso stare una vita senza te
Sei mia, sei mia, mai niente lo sai
(je ben van mij, maar niets, weet je)
Separarci un giorno potrai
(zal ons op een dag kunnen scheiden)

Vieni qui ascoltami / Io te voglio bene
(Kom hier, luister naar me, ik hou van je)
Te ne prego fermati / Ancora insieme a me
(Ik smeek je, blijf nog bij mij)

Io che non vivo più un’ora senza te
Come posso stare una vita senza te
Sei mia, sei mia, sei mia.

Honderden Engelse versies

De meest recente cover op de lijst van secondhandsongs is in het Engels en stamt uit oktober 2024 – al kon ik die niet vinden op Spotify. Het aantal versies in het Engels loopt in de honderden.

When I said I needed you,
You said you would always stay
It wasn’t me who changed but you
And now, you’ve gone away

Don’t you see that now you’re gone,
And I’m left here all my own,
That I have to follow you
And beg you to come home?

You don’t have to say you love me
Just be close at hand
You don’t have to stay forever
I will understand

Believe me, believe me
I can’t help but love you
But believe me
I’ll never tie you down

Left alone with just a memory
Life seems dead and so unreal
All that’s left is loneliness
There’s nothing left to feel

You don’t have to say you love me
Just be close at hand
You don’t have to stay forever
I will understand

Believe me, believe me

André Hazes, Sandra Kim, Corry Brokken. En Bouke

Er zijn versies in het Chinees, Japans en Vietnamees. In het Noors, Zweeds, Fins en Servisch. De lijst van secondhandsongs staat hier. De eerste zin in het Nederlands aan het begin van dit blog is volgens de lijst gezongen door André Hazes, en later nog eens door jr. De tweede zin is uit de bewerking die is gezongen door de Belgische zangeres Sandra Kim (die in 1986, toen ze dertien jaar was, het Eurovisiesongfestival won) – zij zong ook de eerste Franse versie van het refrein die ik in het begin noemde. Overigens staat op de secondhandsongslijst niet de versie van de Nederlandse zanger Bouke. De Duitse versie is in 1966 gezongen door de Nederlandse Corry Brokken.

Ik heb op Spotify een kleine playlist gemaakt. Eerst het origineel (remastered), daarna de versie van Springfield, en daarna nog wat andere versies in het Italiaans, Frans, Duits, Nederlands en Spaans. Met het risico dat je deze melodie niet meer uit je hoofd krijgt en het liedje, zoals de Duitsers dat zo mooi noemen, een Ohrwurm wordt.