Zondag gaat Matteo Salvini het weer proberen: een Europese top van radicaal-rechtse partijen die weinig op hebben met Europa. Er worden veel prominenten verwacht. Premier Orbán van Hongarije, dit semester halfjaarlijkse voorzitter van de Europese Unie. Een delegatie van de FPÖ, winnaars van de recente verkiezingen in Oostenrijk. Marine Le Pen, via een videoverbinding. Vrienden van het radicaal-rechtse Vox uit Spanje.
Op sociale media kondigde Salvini ook triomfantelijk de komst aan van Geert Wilders. Bij een plaatje had Salvini aan Wilders een tekst gegeven: ,,Ik ben erg blij dat ik kan deelnemen aan de bijeenkomst van de Lega in Pontida en kan komen praten.’’ Geen idee of Wilders Italiaans spreekt, maar vier jaar terug riep hij wel, in onvervalst Nederlands: ,,Geen cent naar Italië.’’
Salvini droomt volgens Italiaanse media ook van een videoverbinding met Donald Trump. Dat is vooralsnog onwaarschijnlijk, maar hij hoopt wel dat zijn partij, de Lega, in Italië het belangrijkste referentiepunt wordt mocht Trump winnen. In Europa wil Salvini één nationalistisch-rechts front vormen met Le Pen en Orbán, en het zou weinigen verbazen als ze straks ook weer Alternative für Deutschland, dat goed uit recente deelstaatverkiezingen is gekomen, weer aan de borst drukken.
Familiefeestje
De jaarlijkse Lega-bijeenkomst op een open veld in Pontida, iets ten westen van Bergamo, is een soort politieke kermis. Het is altijd al een soort familiefeestje geweest, meer bedoeld voor de gezelligheid dan om het programma nog eens te bespreken. Maar duidelijk is wel dat Salvini hier nog eens wil uitstralen dat hij dé man is voor wie een uiterst rechtse koers wil. Ik heb het hier al eerder geschreven: wie zich zorgen maakt over de Italiaanse politiek, moet zich niet blindstaren op de neofascistische familiestamboom van premier Meloni, maar moet allereerst Salvini in de gaten houden.
Het is Salvini die ouvertures maakt naar de AfD. Vorige week zei hij op de buitenlandse-persclub: ,,Als een derde van de bevolking in de deelstaten van een de belangrijkste landen van Europa zijn consensus uitspreekt voor een ander idee dan dat van links [….] kan je niet daar je ogen voor sluiten en zeggen dat een derde van de bevolking nazistisch is.’’ Het is Poetin-vriend Salvini die hard op de rem trapt als het om Italiaanse wapens voor offensieve acties van Oekraïne gaat.
Daarbij komt hij regelmatig in aanvaring met zijn coalitiepartners in het kabinet-Meloni. Toen minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani, leider van Forza Italia, na de overwinning van de FPÖ waarschuwde tegen ,,neonazistische oprispingen’’ reageerde Salvini bagatelliserend: ,,Iemand heeft zeker slecht geslapen, zwaar gegeten.’’ Zelfs over de vraag hoe hoog de boete moet zijn als iemand veertig kilometer hard rijdt dat is toegestaan, hebben Salvini en Tajani ruzie – Salvini wil lagere boetes.
Meloni kiest gematigde koers
Meloni probeert zichzelf en haar partij buiten de virulente discussies van Salvini te houden. In het Europees Parlement zitten ze in aparte fracties, de Europese Patriotten voor Salvini en de Europese Conservatieven en Hervormers (ECH) voor Meloni. In de buitenlandse politiek kiest zij voor een gematigde koers, duidelijk op afstand van partijen als het Rassemblement National van Marine le Pen en de AfD. Haar is vaak een innige vriendschap met de Hongaarse premier Orbán toegeschreven, maar die heeft afstand genomen van de gematigde en pro-Westerse koers van Meloni en zich bij de Patriotten geschaard.
Tekenend is dat Meloni probeert op het congres van de ECH-partijen, over ruim twee weken in Dubrovnik, ook vertegenwoordigers van de christen-democratische Europese Volkspartij te krijgen. Meloni wil meedoen met de Europese politiek, een rol spelen. Ze claimt een goede band te hebben met Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen, ,,pragmatisch, als moeders onder elkaar’’.
Ik vraag me regelmatig af of het verstandig is, zoals vooral de sociaal-democraten en Macron in Europa willen, om Meloni op afstand te houden. Zou je niet veel beter de lijn tussen Meloni en Salvini, tussen de Conservatieven en de Patriotten, scherp moeten trekken? Zou je Meloni op die manier niet moeten uitdagen om waar te maken wat ze af en toe suggereert, dat ze een ‘gewone’ rechtse partij is?
Zes jaar cel geëist
Nog even terug naar Salvini. Tegen hem loopt ook nog een proces waarin zes jaar cel is geëist. Toen hij in 2019 minister van Binnenlandse Zaken was, heeft hij dagenlang een schip van de Spaanse hulporganisatie Open Arms vol geredde bootmigranten de toegang tot een Italiaanse haven geweigerd. Daarmee heeft hij mensenrechten geschonden, vinden de aanklagers in het proces.
Dat is juridisch gezien nog niet zo makkelijk rond te breien. Een uitspraak wordt niet voor het eind van het jaar verwacht. Ook bij een veroordeling komt Salvini niet meteen in de cel. Dat gebeurt pas als je bent uitgeprocedeerd, en Salvini heeft nu al duidelijk gemaakt dat hij bij een veroordeling in hoger beroep zal gaan. Het enige wat ik heb gedaan, zei hij na de eis en hij benadrukt dat nog eens met de openingsfoto op zijn website, is Italië en de Italianen verdedigen tegen onbeheersbare immigratie. ‘Ik beken, daaraan ben ik schuldig.’