‘Het is een wonder’, zei burgemeester Gualtieri van Rome, toen hij vlak voor Kerst de nieuwe voetgangerszone opende tussen de Engelenburcht en de via della Conciliazione, de weg die naar de Sint Pieter leidt. Een paar meter eronder reed het altijd drukke Romeinse verkeer onder een nieuwe tunnel van ruim honderd meter. Dit was een van de prestigeprojecten in de ambitieuze facelift die Rome ondergaat ter gelegenheid van het jubeljaar. En dit was tenminste op tijd klaar.
Maar hoe ziet dat er nu uit, en hoe staat het met al die andere projecten? Ik was nieuwsgierig en stapte vanmorgen op mijn scooter om, in de motregen, op een aantal plaatsen te gaan kijken. En ja, dat nieuwe voetgangersgebied is een aanwinst. Maar nee, nog lang niet alles heeft de deadline gehaald. Nog steeds zie je op heel veel plaatsen hekken staan.
In de buurt van de Engelenburcht zie je meteen beide kanten. De engelen op de brug ernaar toe, die een paar maanden in de steigers stonden, zijn schoongepoetst en een stuk witter geworden. Maar kijk je even naar rechts, dan zie je door hekken heen de bouwmachines staan. De opknapbeurt van dit gebied was de belangrijkste test voor de planners, en helemaal af is het nog niet.
Piazza Pia
Maar dan kom je bij een van de grootste bouwprojecten van het Jubeljaar: de volledige ombouw van piazza Pia, tussen de Engelenburcht en het Vaticaan. De auto’s die hier reden, worden nu in een tunnel onder het plein door geleid. Daarmee is een van de vele vaatvernauwingen in de verkeersader langs de Tiber weggenomen.
Boven de grond is eigenlijk een nieuw plein ontstaan. Er staan steeneiken (nog gestut), er zijn natuurstenen bankjes en twee grote vijvers. In de verte lonkt de Sint-Pieter – zie ook de foto boven dit artikel. Omdat ook de weg ernaartoe, de via della Conciliazione, verboden is voor auto’s, is dit waarschijnlijk het langste aaneengesloten voetgangersgebied in Rome geworden. Zonder meer een aanwinst voor de stad.
Ook maar even kijken bij de Trevi-fontein, een ander veelbesproken project van het jubeljaar – ik schreef er eerder over, hier en hier. Hier is de jubelschoonmaak ook op tijd klaar. De hekken zijn weg en ondanks het grauwe weer staat het plein ervoor weer helemaal vol.
Lang niet alles
De asfaltering van belangrijke doorgaande wegen lijkt overal op tijd te zijn voltooid. Maar er is ook veel niet klaar. De bescheiden herinrichting van het plein voor de kerk van San Giovanni (Sint Jan van Latheranen), een van de vier basilieken die een belangrijke rol spelen in het jubeljaar, zal pas in het voorjaar klaar zijn. Ook bij een ander relatief overzichtelijk project, het middenberm-park dat van de viale Giuseppe Mazzini een statige laan moet maken, staan nog hekken.
Hetzelfde geldt voor een grote klus, de vervanging van de belangrijke ponte dell’Industria. Er is vorige maand een nieuwe brug gelegd, breder, met meer ruimte voor voetgangers. Op een poster met praktische informatie staat dat het werk in februari 2024 klaar is. Het zou mooi zijn als het februari 2025 wordt.
Het duurt op veel plaatsen langer dan gedacht, soms veel langer. En dan is er, los van alle jubeljaarprojecten, ook nog die gigantische bouwput op piazza Venezia. Daar wordt op grote diepte gewerkt aan een nieuw metrostation. Het is een bijzonder complexe operatie, ook al door alle historische resten die daar in de grond zitten. Het station moet een soort museum worden en een overstap mogelijk maken naar een metrolijn D – die alleen nog maar op de tekentafel bestaat. Gepland jaar van opleverinig van het station van piazza Venezia: 2034. Van die bouwput zijn we voorlopig nog niet af.
Werken aan een wonder
Al deze werkzaamheden zijn niet zonder kritiek. Niet alleen zorgen ze voor veel overlast, critici missen in deze kolossale facelift van Rome aandacht voor de wijken buiten het centrum, de periferie, waar de leefbaarheid veel te wensen overlaat. Maar veel Romeinen vinden het hoopgevend dat er, na jaren van nietsdoen of veel woorden maar weinig daden, nu serieus wordt gewerkt aan verbetering van de stad. Burgemeester Gualtieri, oud-minister van Economie en Financiën voor de centrumlinkse Democratische Partij, mag veel daarvan op zijn conto schrijven. Ook in Rome moet je de mouwen opstropen als je een wonder wilt.