Het was al over achten, ik zat op de scooter terug naar huis en ik had geen zin meer om te koken. Dan maar pizza halen, dacht ik. Even schoot er iets door mijn hoofd wat ik een kort geleden had gelezen. Een Italiaanse medaillewinnaar op de Olympische Spelen had verteld dat hij in de maanden ervoor teveel pizza had gegeten, maar net op tijd zijn dieet had aangepast – ik ben helaas vergeten wie het was, een zwemmer geloof ik. Maar een medaille win ik toch niet meer. En Alberto’s Pizza heeft wel heel lekkere varianten. Pizza al taglio, rechthoekig stukken met allemaal lekkers in grote metalen bakken. Wijs maar aan wat en ze knippen het voor je op maat met de pizzaschaar. 4,8 bij Google.
Doe mij maar een stuk met ansjovis en een met pikante champignons, zei ik. Ik kreeg ze mee in een doos die bijzonder goed aansluit bij de gedachte dat, wil je succes hebben met je producten, er een verhaal achter moet zitten. Nou, die pizzadoos is een reeks verhalen. Vijf smallere kolommen tekst op de bovenkant, drie bredere kolommen op de onderkant, en ook de zijkanten doen mee.
De allereerste boodschap is een blijde: pizza is goed voor je humeur. De onderbouwing hiervan komt met verwijzingen naar aminozuren en het gelukshormoon serotonine – wie de details wil weten, vergrote de foto. Ook de rest van de voorkant sterkt de pizza-eter in zijn keus. Want: pizza is goed tegen stress. Hoezo dat? Het werd kort uitgelegd met een redenering die leuk is voor een tentamen logica: lekkere dingen stimuleren de aanmaak van endorfine, pizza is lekker, endorfine helpt tegen het stresshormoon cortisol. Ergo …
Verder zitten er allemaal gezonde dingen in pizza, zo lees je ook nog, en loop je bovendien minder risico op hart- en vaatziektes en op ,,sommige soorten’’ tumoren, zoals in het spijsverteringsapparaat. Opendoen die doos en smikkelen maar, dus.
Op de Olympus
Toen ik de pizza even opwarmde in de over, had ik tijd voor de achterkant. Daar wordt breed uitgemeten hoe erkenning door de Unesco ,,de pizza, een van de meest geliefde en gegeten gerechten ter wereld, op de Olympus van de nationale en internationale keuken heeft gebracht.’’
Toe maar. Even snel zoeken, en dan blijkt dat dit wel snel door de bocht is. De Unesco heeft in december 2017 niet pizza op zich erkend als cultureel erfgoed, maar de figuur van de Napolitaanse pizzaiuolo, de pizza-bakker. Daarbij zijn drie graden van vakmanschap. Een van de factoren daarbij is hoe goed je een ronde vorm kunt maken van het gerezen deeg om die dan omhoog te gooien en even op de top van je vinger te laten draaien. Dat heb ik Alberto – sorry hoor, Alberto – nog nooit zien doen. Maar die maakt dan weer de dunnere Romeinse pizza en niet de heel deegige Napolitaanse versie.
De pizza is klaar en ik kan ervan genieten. Heerlijk. Ze hadden gelijk over dat goede humeur – hoe gezond het is laat ik aan anderen. Maar de doos biedt nog een bonus. Bij deze pizza’s heb ik het niet gedaan, maar bij een ronde pizza snijd ik vaak de randjes eraf. Soms omdat ze zwart zijn, en soms omdat er toch niets op ligt en mijn maag al aardig vol zit. Bij deze bijzondere pizzadoos had de rand juist een verrassing.
Kwantummechanica
Toen ik de doos bij het oud papier wilde doen, zag ik op de smalle zijkant ‘Arthur Koestler’ staan. Een naam die je niet direct met pizza associeert. Dat blokje bleek het kopje boven een kort citaat van de Hongaarse schrijver van de fantastische anti-totalitaire roman Darkness at noon – uit 1940, maar nog steeds een actuele waarschuwing. De pizza-eter krijgt mee (ik heb de tekst vertaald):
The principal mark of genius is not perfection but originality, the opening of new frontiers.
Misschien was dat bedoeld als eerbetoon aan al die pizzabakkers zoals Alberto, die naast de klassieke margherita experimenteren met veel andere ingrediënten, zoals allerlei soorten groente. En nee, ananas ben ik daarbij nog niet tegengekomen.
Maar de ratio van het andere citaat is en blijft een raadsel. Boven ‘Koestler’ viel mijn oog op een blokje ‘Erwin Schrodinger’. Ik moest alle hoekjes en randjes van de doos openvouwen om een uitspraak te vinden van de Oostenrijkse kwantumfysicus Erwin Schrödinger (ik heb die umlaut er maar bijgezet, nu ik toch ook het oorspronkelijk citaat erbij heb gehaald):
Die Aufgabe ist… nicht so sehr, zu sehen, was noch niemand gesehen hat, sondern bei dem, was jeder sieht, zu denken, was noch niemand gedacht hat.
Mooie gedachte, maar de relatie met een pizza zag ik niet meteen. En Schrödinger – dat was toch die man die zijn kat in een doos deed, als gedachtenexperiment? Zeker. Maar dit citaat zie je pas als de pizza op is en de doos leeg. En dan is deze paradox uit de kwantummechanica even te zware kost.