Colatura van Ansjovis, na drie jaar in een tonnetje

Colatura is een Italiaans woord dat ik niet vaak was tegengekomen. Het verwijst naar het proces van filteren, zeven. Maar in het dorpje Cetara, aan de Amalfikust tussen Napels en Salerno, is dit hét woord, een term die het wat vergeten vissersdorpje van nog geen tweeduizend zielen nationale en internationale bekendheid heeft gegeven. Want hier wordt volgens een eeuwenoude methode de colatura di alici gemaakt. Dat is een amberkleurige vloeistof die ontstaan als je een houten tonnetje met ansjovis en zout maanden-, jarenlang laat staan. Je kunt er een heerlijke spaghettischotel mee maken, of het als een smaakmaker gebruiken bij vis- of groenteschotels. Colatura di Alici di Cetara heeft in najaar 2020 het Europese keurmerk DOP gekregen, Denominazione di Origine Protetta. Alleen als dat op de verpakking staat, weet je zeker dat het uit Cetara komt.

Cetara © Alle foto’s Marc Leijendekker

Ik was er vorige week en zag hoe Giulio Giordano uitlegde hoe alles in zijn werk gaat. Zijn grootvader is met het bedrijf (Nettuno) begonnen, en nog steeds is heel het proces handwerk. In de oude toren, onderdeel van het verdedigingsnet van bolwerken langs de kust die in elkaars zichtlijn liggen, had Giordano alles klaargezet: bakken met ansjovis, grof zout, houten tonnetjes. En ook nog een grote steen, een klein boortje en een karaf.

Giulio Giordano

Het begint natuurlijk met de visvangst. Tussen de maanden maart en oktober varen vissers uit Certara rond een uur of zeven het haventje uit. ’s Nachts doen ze sterke lampen aan die de ansjovissen lukken, en rond een uur of vier in de morgen zijn ze weer terug. Bakken vol vis, gekoeld met ijs, worden naar de lokale producenten gebracht. En die gaan meteen aan het werk. Giordano doet de stappen voor.

Tientallen visjes in een ton

De scapezzata

Eerst komt de scapezzata. In een vloeiende, subtiele beweging draait Giordano de kop van het visje een halve slag en trekt die dan langzaam weg, de ruggengraat en daaraan vastzittende ingewanden meenemend.

De laatste laag ansjovis, de ‘kroon’, wordt iets anders ingelegd

Dan begin de inleg van de vis. Buik tegen rug, lepeltje lepeltje, zou je zeggen als het om mensen gaat. Een laag vis, een volle hand zout erover, en dan weer, haaks op de eerste laag, een nieuw laag vis en een nieuwe hand zout. Tot de ton vol is. Giordano gebruikt nu een tonnetje voor twintig kilo, maar er zijn ook grotere maten. Het hout moet stevig zijn, want er komt veel druk op te staan. Giordano’s bedrijf gebruikt bij voorkeur hout van de vele kastanjes in de bergen langs de kust, maar volgens de DOP-regels mag het vaatje ook van eiken zijn.

En dan: deksel erop, een zware steen erbovenop voor de druk, en wachten maar. Al in de middeleeuwen hadden monniken in Cetara ontdekt wat er gebeurt als je dit doet: op de bodem vormt zich langzaam een soort vissaus. Giordano vertelt dat zijn tonnen drie jaar in de opslag gaan voor de beste kwaliteit, maar op de website van zijn bedrijf staat dat er ook colatura is van twaalf tot achttien maanden staan.

De eerste druppel

Als de tijd rijp is, komt een sleutelmoment. Giordano vertelt dat hij zich nog goed herinnert hoe hij dit als jongen voor de eerste keer mocht doen, nadat hij al eindeloos veel vissen had geprepareerd en ingelegd. Hij kreeg een klein houtboortje in de hand gedrukt en moest voorzichtig een gat maken in de bodem van het tonnetje. Net hard genoeg duwen om het boortje zijn weg te laten draaien naar boven. En het gat mag niet te groot worden, maar ook niet te klein blijven – zo’n gaatje kan ook weer dichtslibben. Als het langzaam begint te druppelen, is het goed. In een glas wordt de vloeistof opgevangen. Het kan zomaar een week duren voordat een vat is leeggedruppeld.

Spaghetti met colatura en peterselie

Tot slot geeft Giordano, goede verkoper als hij is, nog een recept mee. Twee eetlepels colatura per persoon, bijna het dubbele aan olie, een teen knoflook (mag ook gesneden, mag ook meer voor een groter gezelschap). Maak daar een saus van, gooi die over de spaghetti als die klaar en gezeefd is, peterselie eroverheen, en je hebt een eenvoudige doch op eeuwenoude tradities gebaseerde maaltijd. En o ja, het flesje colatura niet in de koelkast bewaren: ‘Mijn oma gebruikte een bosje origano als afsluiting, zodat er toch nog wat zuurstof doorheen kon.’

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


De verificatie periode van reCAPTCHA is verlopen. Laad de pagina opnieuw.